Χρόνια και ζαμάνια πάλι! Έπρεπε να γίνει κόκκινο το φεγγάρι, για να ξαναγράψεις ρε Μήτσο, θα μου πείτε? Άμα είναι να γράφεις κάθε πότε έχει έκλειψη, χαιρέτα μας τον πλάτανο!
Εμ, έλα που ζούμε ιστορικές αλλαγές! Μ’αυτά που βλέπουμε και ακούμε γύρω τριγύρω θα αρχίσουμε να πιστεύουμε και στα άστρα στο τέλος! Ο κακός χαμός εκεί έξω.... τι να πιάσεις και τι ν’αφήσεις....
Ε, τι να κάνουμε ρε παιδιά, οι κοσμοϊστορικές αλλαγές δεν αφορούν μόνο τους «άλλους» ή αυτούς εκεί «έξω». Καμιά φορά βαράνε και την πόρτα μας. Ξέρετε πόσες φορές ευχήθηκα να ήμουνα από αυτούς τους λίγους τυχερούς που, τίνι τρόπω (αδιάφορο), έχουν λυμένη πάσαν την βιοτικήν μέριμναν και είναι πραγματικά ‘ελεύθεροι’, έχοντες ‘ελεύθερο’ ωράριο και ‘ελεύθερες’ επιλογές, τι να κάνουν, τι να μην κάνουν και πότε να το κάνουν? Ξέρετε πόσες φορές είπα, α ρε μπαγάσα Διονύση Σολωμέ, (ένα απλό τυχαίο ιστορικό, αλλά χαρακτηριστικό παράδειγμα), ας είχα την έπαυλή σου στη Ζάκυνθο, τα κτήματα και τις υπηρέτριές σου (να μου φέρνουν το ναργιλέ σπέσιαλ και το τσαγάκι -ή καλύτερα το ουζάκι- με εγγλέζικο ωράριο και Ελβετική ακρίβεια στην εκτέλεση και συνταγή), και όχι μόνο «Ύμνους εις την Ελευθερίαν» και «Βάστα καημένο Μεσολόγγι...» θα’γραφα, αλλά ως και ύμνους για την Ανδρομέδα και το Σείριο αμαλάχει.
Και όχι ρε σεις, μην πείτε, έπεσες στην ίδια λούμπα, αυτά μας τα’παν κι άλλοι, ...ας είχα, ας ήμουνα, ας έκανα και ας έρανα.... και θαβλέπατε τότε. Δεν είμαστε φανφαρόνοι ούτε φαντασμένοι και ψωνισμένοι. Δεν τα λέμε έτσι αέρα πατέρα.Εμείς έχουμε δώσει εξετάσεις. Πολλές. Πάρα πολλές. Και παντού. Και συνέχεια. Και κατ’ εξακολούθηση και διαρκώς. Μας έχουνε καρατσεκάρει, που θα έλεγε και η μακαρίτισσα η Μαλβίνα. Στο σχολείο, στο Πανεπιστήμιο, στις δουλειές, στη ζωή! Κι όταν λέω εμείς ενοοώ ένα 10? 15? 20%? άντε μέχρι εκεί (μακάρι να’ναι και περισσότερο δηλαδή!) ποσοστό ανθρώπων νέων (στο μυαλό κυρίως), με φρέσκια σκέψη, οξεία, προοδευτική, μη στατική, δημιουργική, φιλοσοφική, (δια)κριτική, ευρεία. Αυτούς που εν γένει περιγράφουμε ως μορφωμένους, καλλιεργημένους, έξυπνους και ίσως «υποψιασμένους». Δεν είναι λίγοι, διότι ειλικρινά συνάντησα και συναντώ πάρα πολλούς τέτοιους, και τους χαίρομαι πραγματικά, γιατί μιλάμε την ίδια «γλώσσα» και έχουμε παρόμοιες αναζητήσεις, έγνοιες, σκέψεις, προβληματισμούς. Και τους έχω βρει στα πιο απίστευτα μέρη, από κάτι σπηλιές χαμένες και ξεχασμένες σε απάτητα κορφοβούνια, μέχρι Αράβικους ανατολίτικους καφενέδες. Οχι, δηλαδή μόνο στα συνήθη και τετριμμένα μέρη όπου θα τους περίμενε κανείς, βλέπε Πανεπιστήμια και λοιπούς «ναούς» και «στοές» υποτίθεται της Γνώσης και της Φιλοσοφίας.
Αλλά μάλλον δεν είναι και πολλοί, ή τόσοι πολλοί, ή να έχουν τέτοιο αντίκτυπο στον περίγυρο και στο εγγύς περιβάλλον, τελοσπάντων, διότι τότε πολλά πράγματα γύρω μας θα ήταν ή θα έπρεπε τουλάχιστον να είναι και αλλιώς, και όχι να έχουμε αυτό το χάλι σε όλους τους τομείς εκεί έξω, και το χειρότερο? Μερικές φορές να το αγνοούμε, να μην το συνειδητοποιούμε ή να μην το καταλαβαίνουμε τελείως (επειδή δεν θέλω να παραδεχτώ ότι απλώς το παραβλέπουμε επειδικτικά και κοιτάμε μόνο την πάρτη μας)!
Μα θα μου πεις, τα λεφτά είναι πάλι το θέμα? Και πού το πάει τελικά ο ποιητής? Θα σας πώ όσο γίνεται το σκεπτικό. Τη γνώμη μου, αν θέλετε, που δεν νομίζω να απέχει πολύ από την κοινή εμπειρία και το τι πραγματικά γίνεται. Όλο το θέμα είναι ο λεγόμενος «μέσος» άνθρωπος. Ο τακτικός, ο μετρημένος, ο «νορμάλ». Είχανε πει μια σοφή κουβέντα οι προγόνοι (μία μεταξύ πάρα πολλών δηλαδή...) περί μέτρου. Το οποίο δεν ισχύει μόνο για άψυχα αντικείμενα και ποσότητες, αλλά πρωτίστως και κυρίως για τον ίδιο τον άνθρωπο, ως Ον νοήμον, προάγον και αξιοποιόν την έννοια του ζειν. Οι ακρότητες σχεδόν πάντα είναι επιβλαβείς. Αρνητικές. Καταστρεπτικές. Ανισόρροπες. Και ενίοτε πολύ επικίνδυνες. Και οι προς τα πάνω, και οι προς τα κάτω. Η ύβρις/υπερβολή (αφορά και στρέφεται στα «προς τα πάνω») και η κατάρα, η μπίχλα, η μιζέρια, η στενότητα (στα κάτω). Η υπερδιέγερση και η υποδιέγερση- υποστροφή- υπολειτουργία.
Το ακόμα χειρότερο? Ότι αμφότερες βάλλουν παντοιοτρόπως εναντίον του «μέσου», ακριβώς επειδή είναι ο μέσος, στο μέσον τους, αναμεταξύ τους και τους διαχωρίζει. Είναι, έστω και καταχρηστικά, ο συνδετικός κρίκος δυο ασύνδετων κατά τα άλλα κόσμων, που ζουν παράλληλα αλλά δεν βλέπονται και δεν συναντιούνται ή δεν θέλουν ή και δεν μπορούν να ανταμωθούν και να κοιταχτούν κατάματα. Γι’αυτό την πληρώνει διπλά ο «μέσος». Τις «τρώει» (με διαφορετικό τρόπο) κι απ’τους πάνω, κι απ’τους κάτω.
Οι κάτω είναι οι εξαθλιωμένοι. Οι φτωχοδιάολοι που λένε. Οι παρίες, οι «ανύπαρκτοι», οι τελειωμένοι, οι «πέρασαν και δεν ακούμπησαν», οι «μάνα γιατί με γέννησες», οι «τελειωμένοι» που ακόμα κι αν δεν «τελειώσουν» μόνοι τους με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, τους «τελειώνουν» οι άλλοι, οι συνθήκες και η περιρέουσα ατμόσφαιρα, είτε άμεσα, είτε, τις περισσότερες φορές, με αργό θάνατο και με μεγάλης ποικιλίας τρόπων. Θέλετε να τους πείτε "Τρίτο" κόσμο? Θέλετε να τους πείτε γκέτο και φαβέλες? Ό,τι και να πείτε το ίδιο κάνει....
Οι πάνω είναι οι καταχραστές. Οι απολαμβάνοντες πλεονάσματα σε όλα τα επίπεδα και σε όλα τα μεγέθη, ασχέτως αν συμμετείχαν εκούσια ή ακούσια στη διαδικασία του να τα απολαμβάνουν ή να τα καταχρώνται. Κάποιοι τα βρήκαν έτοιμα. Αναντάμ παπαντάμ. Κάποιοι από σπόντα ή «λαχεία» της ζωής διαφόρων ειδών και μεγεθών. Κάποιοι μετά από σκληρές δοκιμασίες, πολυεπίπεδη, έξυπνη, στοχευμένη και μεθοδική δουλειά τα δημιούργησαν ή τα αυγάταιναν. Οι περισσότεροι όμως, διεκπεραιώνοντας οιεσδήποτε είδους και εύρους λαμογιές, κλεψιές και αρπαχτές, άσχετα άν ήταν ‘(ψευτο)νόμιμες ή/και (ψευτο)ηθικές’, το ένα ή το άλλο, τίποτα απ’τα δυο ή και τα δυο μαζί. Διότι «ουδείς επλούτισε ταχέως, δίκαιος ων» όπως έλεγε και ο μπαρμπα-Μένανδρος, και «ευκολότερον είναι να διέλθει η κάμηλος από την οπή της βελόνας, παρά να μπει πλούσιος στην Βασιλεία των Ουρανών»...
Και πάμε στα δύσκολα τώρα. Και τις εστίν ο «μέσος» ?
Εδώ σε θέλω κάβουρα.... Από τα Μαθηματικά μέχρι τη ζωή, πάντα είναι πιο βολικό και εύκολο να ορίζεις τα άκρα, και να καταπιάνεσαι με αυτά, γιατί είναι «άκρα» και κάνουν μπάμ, εύκολα τα βλέπεις, τα εντοπίζεις τα παρατηρείς, τα ερμηνεύεις- παρά να ασχολείσαι με την αοριστία και τη γενικότητα και την ποικιλότητα του «μέσου». Θυμάμαι που στα μαθηματικά πάντοτε ερευνούσαμε τη συμπεριφορά των συναρτήσεων «στα άκρα», στα όρια, στις «ρίζες», στα σημεία «ενδιαφέροντος», τα peak, τα βουνά και τις κοιλάδες. Για την κακομοίρα τη μέση τίποτα.... Εξάγαμε τα συμπεράσματα γι’αυτήν μέσω τρίτων, των ορίων και των πλαισίων, που την περιέκλειαν. Κι ας είναι η μέση και ο κορμός, το μεγάλο βουβό ποτάμι που στηρίζει και προάγει την ομαλότητα,τη συνοχή, τη συνέχεια, τη λογική, τη δημιουργία, και την πρόοδο.
Ως και ο γεροπαππούς Αριστοτέλης, που ύμνησε και βασίστηκε στο μέτρο και στη μέση, όσο κανείς άλλος, απέφυγε να βάλει τα χέρια του μέσα στη φωτιά. Και έβαλε μπαλάντζες και δικλείδες ασφαλείας, αποφεύγοντας τους αυστηρούς ορισμούς και τους σκοπέλους στο αρχιπέλαγος των εννοιών και των μέτρων, για να μην μπλέξει χειρότερα. Γιατί αυτός είχε άλλο βάσανο. Να βρει και να ορίσει την Αρετή. Να βρει τη συνταγή και την αναλογία. Τόσο,όσο, δηλαδή. Και όχι παραπάνω ή παρακάτω. Γιατί στα παραπάνω , «την ακούς», και στα παρακάτω μπατάρεις. Γι’αυτό και τίναξε τη μπάνκα στον αέρα! Αντε τώρα να βρεις εσύ τη δοσολογία στο καλό και στο κακό. Τη μεταβολή και τα όρια των μεταβάσεων από το κλέβω,τρώω, πίνω, στο "διαβιώ απλώς" μέχρι το με κλέβουν, με τρώνε και με πίνουν.
Γι’αυτό και σε όσους άρχισε να τους βαράει ίλιγγος απ’αυτά τα δύσκολα, δασώση και ομιχλώδη μονοπάτια της Φιλοσοφίας, είχανε μετά αποκούμπι τη Γεωμετρία και πίνανε νερό στο όνομα του μάστορα του Ευκλείδη! Διότι το τρίγωνο είναι πάντα τρίγωνο, και έχει τρεις γωνίες, όπως και να το στριφογυρίσεις, όσο να το μεγαλώσεις, όσο να το ζουλήξεις και να το τραβηξεις και όσο και να το μικρύνεις. Άμα είχε τέσσερις γωνίες, θα ήταν ήδη ...τετράγωνο, άρα τό'χασες!
Στην Ψυχολογία υπάρχει ένας πολύ όμορφος, βαρύς και περιεκτικός όρος. Τον λένε «Anima» ή/και «Animus» αν δεν απατώμαι. Τι πάει να πει Anima?
Ο εγκέφαλός μας δεν σκέφτεται ούτε με εικόνες, ούτε με λέξεις. Σκέφτεται με εικονολέξεις! Mε ‘πρότυπα’ ή ‘αρχέτυπα’ ή όπως αλλιώς τα ορίζουν οι ειδικοί. Με εικονογράμματα ή ιδεογράμματα. Και έχει μια ακατάσχετη ροπή στο να σχηματοποιεί και να κατηγοριοποιεί τα πάντα. Δεν μπορεί να δεχτεί το κενό, το μαύρο, την ασάφεια, πέρα και πάνω από κάποιο σημείο. Θέλει μια απτή εικόνα, μια οποιαδήποτε εικόνα, ακόμα και όταν αναφέρεται σε πράγματα γενικά, νεφελώδη, μη συγκεκριμένα, που κινούνται στο χώρο των ιδεών και των ανθρώπινα κατασκευασμένων θεωρητικών εννοιών.
Λές ένα μήλο, για παράδειγμα. Με το που θα το πεις στο συνομιλητή σου, αυτός καταλαβαίνει αμέσως περί τίνος πρόκειται. Είναι ένα ας πούμε σφαιρικό φρούτο, κόκκινο ή πράσινο ή κίτρινο, στο μέγεθος μιας κλειστής χούφτας. Όλοι έχουν μια ιδέα για το μήλο. Και μόλις το δουν εύκολα θα το αναγνωρίσουν. Αλλά και ερήμην να μιλάνε και να αναφέρονται σ’αυτό, πάλι θα καταλάβουν περί τίνος πρόκειται. Και μπορεί να διαφέρει η εικόνα του μήλου που έχει καθένας στο κεφάλι του, που ούτως ή άλλως είναι μια 'γενική εικόνα' (εικονολέξη, πρότυπο) άλλα αυτή κάνει τη δουλειά της και συγκεκριμενοποιεί την έννοια, ερεθίσματος δοθέντος.
Το ίδιο ισχύει με όλα τα αντικείμενα προφανώς και είναι εύκολα αντιληπτό. Λες ένα αυτοκίνητο, και όλοι καταλαβαίνουν ότι είναι ένα κατασκευασμένο πράγμα με τέσσερις ρόδες, με καθίσματα, τζάμια, τιμόνι και μηχανή που δύναται να (αυτο)κινείται και να μεταφέρει κόσμο. Δεν σκέφτεσαι εκείνη την ώρα συγκεκριμένη μάρκα, χρώμα ή τύπο. Περιορίζεσαι στο γενικό ορισμό.
Αυτό είναι λοιπόν και η Anima.
(έστω και αν στην καθαρόαιμη της μορφή/αρχικό ορισμό/εισαγωγή, πιθανόν να αφορούσε συγκεκριμένα αρχετυπικά πρότυπα μορφών, συμπεριφορών, ιδιοτήτων ή εκφάνσεων κυρίως θηλυκού/αρσενικού, διαπροσωπικών και διανθρώπινων εννοιών, και όχι τόσο άλλα αντικείμενα, αλλά εν πάση περιπτώσει θεωρώ δόκιμο τον όρο και θέλω να βουτήξω κι εγώ λίγο το δαχτυλάκι μου στη Σούπα -έτσι κι αλλιώς στο Χώρο των Ιδεών, έχει κανείς απόλυτη Ευελιξία και οι Ορισμοί είναι περισσότερο ευμετάβλητοι ακόμη και από το ....λάστιχο! Και κάνουμε ντεμαράζ και γιουρούσι στον Ευκλείδη πάλι!)
Η εικονολέξη, η εικονοϊδέα, η αοριστοορισμένη οπτασία και μορφή που αντιστοιχεί το μυαλό σε κάθε αντικείμενο, έννοια, κατάσταση, έμβιο ή άβιο ον ή περιβάλλον, το οποίο ονοματίζουμε και ορίζουμε.
Γενικώς η κάθε Anima λύνει πολλά προβλήματα συνεννόησης και κατανόησης, και κάνει το σύστημα σκέψης-εγκεφάλου ταχύτερο και αποδοτικότερο, με όρους Πληροφορικής, όμως έχει και κάποια κουσούρια. Εμπλέκεται παραδείγματος χάριν, με τα λεγόμενα «στερεότυπα» και γίνεται κουλουβάχατο. Τα οποία στερεότυπα μπορεί να είναι ατομικά, εξειδικευμένα ή και συλλογικά.
Ποιά είναι η Anima που έχει πχ. στο μυαλό του ένας μέσος Γερμανός ή Άγγλος, στο άκουσμα της λέξης «Έλληνας»? Άσε καλύτερα να μην αναφέρω... Τι τα θέλετε? Τα γνωστά, τεμπελχανάς, κλέφτης, φραπεδάκιας, ένας τζάμπα-μάγκας μελαχρινός και κουτοπόνηρος μπαμπέσης κάτοικος ιστορικών γεωγραφικών περιοχών (πιθανόν και από συγκυρία), και ανάξιος επίγονος θαυμαστών προγόνων. Περίπου την ίδια εικόνα δηλαδή που θα είχαν ή/και έχουν για έναν Αιγύπτιο, έναν Τούρκο ή έναν Ινδό, με άλλα λόγια.
Κι ας έχουν πέσει και γκρεμοτσακιστεί ένας ένας όλοι οι μύθοι, και περί εργατικότητας, και περί τεμπελιάς, και περί εξυπνάδας, και περί οικονομίας, και περί εθνικών κουσουριών, κλπ,κλπ. Τα στερεότυπα εκεί, σαν τα μουλάρια, δε λένε να φύγουν. Δεν το κουνάνε ρούπι! Είναι βαθιά ριζωμένα.... Είναι να μη σου βγει το όνομα που λέγανε και οι παλιοί!
Αλλά άσ’το αυτό, δεν είναι το άμεσο τώρα. Να’ρθούμε στα εντός συνόρων.
Ποιά είναι η Anima που έχει κάποιος για τον μέσο Ελληνα? Τον μέσο αστό? Την περίφημη «μεσαία τάξη», τους «νοικοκυραίους» ή όπως αλλιώς τους περιγράφει ο καθένας? Τι σας έρχεται δηλαδή κατευθείαν στο μυαλό, πώς θα τον περιγράφατε, ας πούμε?
Αφού συλλέξω τις απαντήσεις στο κουίζ, θα επανέλθω
(υποθέτω σύντομα, τουλάχιστον συντομότερα από την προηγούμενη φορά, Ινσάαλλά που λένε και στο Αράμπια)
(to be continued….)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου